Ο Κριτής και Κατεπάνω Μιχαήλ Βέστης

  Παρουσιάζουμε μία ακόμη Βυζαντινή σφραγίδα, που αλίευσε ο Μιχάλης Ζερβουδάκης από διαδικτυακή βιβλιοθήκη (τα πλήρη στοιχεία τα έχουμε στη διάθεσή μας), με θέμα Καρπαθιακού ενδιαφέροντος. Πρόκειται για τον Μιχαήλ Βέστη, Κριτή και Κατεπάνω Καρπάθου, κατά τον ενδέκατο αιώνα.

Η σφραγίδα γράφει: Στην πρώτη όψη: +ΚΕ (Β)ΟΗΘΕΙ ΜΙΧΑΗ(Λ) ΒΕCΤΗ

                                Μετάφραση: ΚΥΡΙΕ ΒΟΗΘΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ ΒΕΣΤΗ

               Στη δεύτερη όψη: ΚΡΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑ(ΤΕΠΑ)ΝΩ Κ(ΑΡ)ΠΑΘΟΥ

                                Μετάφραση: Κριτή και Κατεπάνω Καρπάθου.

  Τι εξάγουμε ως συμπέρασμα από την παραπάνω σφραγίδα; Ότι κατά τον ενδέκατο αιώνα μ.Χ. έχουμε τον Μιχαήλ, Κριτή και Κατεπάνω Καρπάθου, ο οποίος ζητεί τη βοήθεια του Χριστού, για την εκπλήρωση των καθηκόντων του σε μια ιδιαιτέρως επικίνδυνη εποχή για το Αιγαίο. Πιθανότατα θα ήταν Καρπάθιος, ίσως και όχι, δηλαδή να είχε αποσταλεί στην Κάρπαθο από τον αυτοκράτορα.

  Ήταν Κριτής, όπου στη Βυζαντινή αυτοκρατορία χαρακτηριζόταν ένας αξιωματούχος με ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων, δικαστικών, οικονομικών και διοικητικών. Η εξουσία του διέφερε ανάλογα με την εποχή και την περιοχή.

  Ήταν επίσης Κατεπάνω (από το ελληνικό κατεπάνω, που σημαίνει «ο τοποθετημένος στην κορυφή» ή «ο ανώτατος»). Στην Ύστερη Βυζαντινή περίοδο, οι δούκες (ή Κατεπάνω) ήταν επικεφαλής επαρχιών, συγκεντρώνοντας τόσο στρατιωτικά όσο και διοικητικά καθήκοντα.

  Σίγουρα μπορούμε να πούμε ότι η αποστολή του Μιχαήλ Βέστη, θητεύοντας ως Κατεπάνω, (που ήταν ένα ανώτατο Βυζαντινό στρατιωτικό και διοικητικό αξίωμα) ήταν ιδιαιτέρως δύσκολη, μιας και είχε ν' αντιμετωπίσει το πλήθος των επιδρομών που γίνονταν στα νησιά του Αιγαίου. Όπως είναι γνωστό, κατά τον 11ο αιώνα, η πειρατεία στα νησιά μας παρουσίασε έξαρση, κυρίως λόγω της αποδυνάμωσης του Βυζαντινού Ναυτικού και της εμφάνισης νέων εχθρών, όπως οι Σελτζούκοι Τούρκοι, οι Σύριοι και οι Αιγύπτιοι.

  Η Κάρπαθος λοιπόν ήταν ένα νησί που είχε ανώτατο αξιωματούχο ως επικεφαλής, ο οποίος σίγουρα θα έμενε σε κάποιο απόρθητο Κάστρο του νησιού. Σίγουρα επίσης η Κάρπαθος παρουσίαζε ενδιαφέρον για τη Βυζαντινή αυτοκρατορία για να υπάρχει εκεί ένας τόσο υψηλόβαθμος αξιωματούχος. Κι αυτό διότι πρέπει να υπήρχε μια ευημερούσα κοινωνία εκεί. Τα πολλά, διάσπαρτα, βυζαντινά ερείπια στο νησί, αυτό μαρτυρούν.

   Βασίλειος Διακοβασίλης                                    Μιχάλης Ζερβουδάκης

Η σφραγίδα σπουδαίου Καρπάθιου του μεσαίωνα.

  Η Μιχάλης Ζερβουδάκης αλίευσε από διαδικτυακή βιβλιοθήκη (τα πλήρη στοιχεία τα έχουμε στη διάθεσή μας) την αναφορά ύπαρξης σφραγίδας του 11ου ή 12 αιώνα μ.Χ., κάποιου σπουδαίου Καρπάθιου της εποχής. Του Πρωτοσπαθάριου Λέοντα, στρατιωτοφύλακος του Καρπαθιώτου, ο οποίος πιθανόν ήταν στρατιωτικός υπεύθυνος της Χρυσοτρίκλινης αίθουσας δεξιώσεων του Μεγάλου Παλατιού του Κωνσταντινούπολης. 

Αποτύπωση της σφραγίδας

Η σφραγίδα γράφει: Στην πρώτη όψη: +CΦΡΑΓΙC ΛΕΟΝΤΟΣ Α' ΣΠΑΘ ΕΠΙ ΤΟΥ ΧΓΚΑ'

                                 Μετάφραση: Ο σταυρός στην αρχή δηλώνει "με τη θέληση του Θεού". (Μην ξεχνάμε ότι οι τίτλοι δίνονταν από τον ίδιο τον αυτοκράτορα, ως εκπρόσωπος που ήταν του Θεού στη Γη.) ΣΦΡΑΓΙΣ ΛΕΟΝΤΟΣ ΠΡΩΤΟΣΠΑΘΑΡΙΟΥ ΕΠΙ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΤΡΙΚΛΙΝΟΥ

                                 Στη δεύτερη όψη: SCTRATHOTΩΦYΛAKOC TU ΚΑΡΠΑΘΙΩΤU

                                 Μετάφραση: Στρατιωτοφύλακας του Καρπάθιου ( εκ της Καρπάθου).

  Η σφραγίδα φέρει στεφάνη από στίγματα. Η σφραγίδα ανήκει σε ιδιωτική συλλογή κάποιου Κεντρο -  Ευρωπαίου συλλέκτη.

  Τι έχουμε λοιπόν εδώ: Έναν επιφανή Καρπάθιο του 11ου ή 12 αιώνα, ο οποίος έφερε σπάθα, στα ανώτερα κλιμάκια της Βυζαντινής ιεραρχίας. Η λέξη πρωτοσπαθάριος (πρώτος + σπαθάριος), υποδηλώνει κάποιον που ήταν πρώτος (αρχηγός) στους σπαθοφόρους του Βυζαντίου. Το αξίωμα υποδηλώνει σημαντική θέση και επιρροή στην αυτοκρατορική αυλή.

Ως Πρωτοσπαθάριος του Χρυσοτρικλίνου, (αίθουσα η οποία διακρινόταν για την πολυτελή της κατασκευή και στην οποία, σύχναζαν μόνο οι αξιωματούχοι του Βυζαντινού κράτους με τον αυτοκράτορα) ήταν υπεύθυνος για την επίβλεψη του Χρυσοτρίκλινου, η οποία αποτελούσε την κύρια αίθουσα υποδοχής και τελετών του Μεγάλου Παλατιού στην Κωνσταντινούπολη. Ο Κωνσταντίνος Ζ΄ο Πορφυρογέννητος στο έργο του Περί βασιλείου τάξεως, λέει ότι ο Χρυσοτρίκλινος χρησίμευσε για την υποδοχή ξένων πρεσβειών, για την τελετουργική απονομή αξιωμάτων, ως σημείο συγκέντρωσης θρησκευτικών εορτών και ως αίθουσα δεξιώσεων για ειδικούς εορτασμούς, όπως του Πάσχα. Πιθανόν ο Πρωτοσπαθάριος Λέοντας ο Καρπάθιος εκτελούσε χρέη φύλακα του Χρυσοτρικλίνου με τους στρατιώτες του.

Ο τίτλος του Στρατιωτοφύλακα δεν μας είναι γνωστός, πιθανότατα ήταν τίτλος στρατιωτικού τύπου, που του απένειμε ο αυτοκράτορας για κάποια ειδικά καθήκοντα που του ανέθεσε. Ο αυτοκράτορας είχε το δικαίωμα να αναθέτει ειδικές αρμοδιότητες ή ρόλους στους πρωτοσπαθάριους του. Από αυτήν την άποψη, καθότι δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε κάπου αλλού τον τίτλο αυτόν, η σφραγίδα αυτή είναι μοναδική.

Από όλα τα παραπάνω, εύκολα συνάγουμε ο συμπέρασμα, ότι η Κάρπαθος την περίοδο αυτή είχε σημαντικό ρόλο στην Αυτοκρατορία, καθότι μπορούσε ένας γόνος της να διακριθεί και ν' αναρριχηθεί στα ανώτερα αξιώματα της στρατιωτικής ιεραρχίας.

      Βασίλειος Διακοβασίλης                                           Μιχάλης Ζερβουδάκης