Συνεχίζουμε την παρουσίαση των δεκατεσσάρων Πατριαρχικών εγγράφων τα οποία μετέφερε μαζί του κατά την επιστροφή του στο Σινά ο Αρχιεπίσκοπος Καρπάθου και Κάσου την περίοδο 1764-1793, ο Σιναΐτης Ιερομόναχος Δανιήλ. Αυτός παραιτήθηκε από το αρχιερατικό του αξίωμα, για να ζήσει τα τελευταία του χρόνια στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης. Τα έγγραφα αυτά κατέγραψε, αντέγραψε, φωτογράφισε και τελικά δημοσίευσε ο καθηγητής Θεμιστοκλής Βολίδης το 1937.
 |
| Πατριάρχης Σαμουήλ Χαντζερής |
οποία είναι μολυβδόβουλλον του οικουμενικού Πατριάρχη Σαμουήλ του έτους 1764. Με αυτό κοινοποιεί και επικυρώνει την εκλογή του αρχιεπισκόπου Καρπάθου Δανιήλ μετά του θανάτου του προκατόχου του Παϊσίου. Να μην ξεχνάμε, ότι όπως είδαμε στην εγγραφή Μπεράτι του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή για την Κάρπαθο, οι αρχιεπισκοπικοί και Πατριαρχικοί θρόνοι δίνονταν από τον εκάστοτε Σουλτάνο επί πληρωμή και η Πατριαρχική Σύνοδος απλώς κοινοποιούσε και επικύρωνε την απόφασή του. Ως εκ τούτου στο ιστολόγιο μας θα έχουμε υπόδειγμα διοικητικής πράξης ορισμού Αρχιεπισκόπου επί Τουρκοκρατίας (Μπεράτι) και υπόδειγμα επικύρωσης από τον Πατριάρχη και τη Σύνοδο (Μολυβδόβουλλον).
Το Μολυβδόβουλλον (ή μολυβδόβουλο) ήταν η διπλή μολύβδινη σφραγίδα που χρησιμοποιούνταν για να πιστοποιείται την αυθεντικότητα της αλληλογραφίας και η εγκυρότητα κρατικών ή ιδιωτικών εγγράφων. Είχε δε δύο πλευρές. Η συγκεκριμένη μολύβδινη βούλα από την μια πλευρά έχει την εικόνα της Θεοτόκου όπου κρατά τον Χριστό ως βρέφος. Στα κεφάλια τους γράφει ΜΡ ΘΥ (μήτηρ Θεού) και ΙC ΧC (Ιησούς Χριστός). Στην αντίστροφη πλευρά, πάνω είχε το Πατριαρχικό Στέμμα και κάτω από αυτό το όνομα και τον πλήρη τίτλο του Πατριάρχη Σαμουήλ με το έτος της ενθρόνισής του (ΑΨΞΓ' =1763). Ως εκ τούτου κάθε έγγραφο που φέρει τέτοια σφραγίδα λέγεται μολυβδόβουλλον.
Εξαιτίας της σπουδαιότητας της επιστολής, αν και γραμμένη στην λόγια, αρχαΐζουσα γλώσσα της εκκλησίας και ακολουθούσε έναν συγκεκριμένο τυπολογικό χαρακτήρα, θα την δημοσιεύσουμε ολόκληρη. Αναφέρονται οι Ιεράρχες που συγκροτούσαν τη Σύνοδο της εποχής εκείνης, αναφέρεται ο λόγος της αντικατάστασης του αρχιεπισκόπου Καρπάθου και Κάσου, εξαίρει τις ικανότητες του νέου αρχιεπισκόπου Δανιήλ και του δίνει οδηγίες για το πως πρέπει να ποιμαίνει τον λαό της επαρχίας του, τον εξουσιοδοτεί στις αναγκαίες ιερατικές πράξεις και του θυμίζει ότι πρέπει να φροντίζει την περιουσία της επαρχίας του.
+ Σαμουήλ ελέω Θ(εο)ύ αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης, και οικουμενικός π(ατ)ριάρχης.
Φύσει που και έθει ανέκαθεν το των ανθρώπων γένος διαρρήδην εσχη- κέναι φαίνεται το άρχειν καί άρχεσθαι. Και φύσει μεν, επεί και εν αυτώ τω σώματι το μεν άρχον, το δε αρχόμενον· έθει δε δια τας έξω αρχάς, ηγεμονίας τε και βασιλείας. Ο δε της σωτηρίας ημών καθηγητής, ο θεάνθρωπος Σωτήρ και Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο θεώσας τον άν(θρωπ)ον και μεσίτης Θεού τε και αν(θρώπ)ων γεγονώς, χάριτι και δωρεά του αγίου Πνεύματος επαφήκεν ημίν την αρχιερατικήν προστασίαν. Θεόσδοτος δ’ουν και θεοπαράδοτος ούσα ημίν αλληλοδιαδόχως η προστασία αυτή, πρώτως μεν και κυρίως τω αιτίω την υπεροχήν έχει, δεύτερον δε τω υποκειμένω και γαρ ου περί τα ρέοντα και κάτω μένοντα η εν νόμω θείω αρχή αύτη, αλλά περί τας ακηράτους ουσίας, τας ψυχάς δηλαδή των αν(θρώπ)ων, τέλος έχουσα σώσαι τον άν(θρωπ)ον καθαρτικαίς μεθόδοις και διδασκαλίαις, πτερώσαι ψυχήν και αρπάσαι κόσμου και δούναι Θεώ και, το κεφάλαιον, Θεόν ποιήσαι κατά τον θείον Γρηγόριον, ης ουδέν άλλο των εν τω κόσμω τιμαλφέστερον τε και αναγ- καιότερον. Ούτως ουν αναγκαιοτάτης και σωστικωτάτης διατελούσης απανταχού της αρχιερατικής αξίας και χάριτος, καθ’ όσον και ψυχή τω σώματι προς το ζην αναγκαία καθέστηκεν, η μετριότης ημών, άτε τη π(ατ)ριαρχική περιωπή ελέει Θεού ενιδρυθείσα και κρείττονι επιπνοία της εξ ύψους θείας προνοίας τους οίακας του οικουμενικού και πάγκοινου σκάφους εγχειρισθείσα και χρέος απαραίτητον έχουσα αγρύπνοις ομμάτων επιβολαίς ενατενίζειν και εφοράν, ώστε μηδεμίαν των ευσεβών παροικιών των υποκειμένων τω αγιωτάτω τουτωί π(ατ)ριαρχικώ τε και αποστολικώ θρόνω της τοιαύτης χαριτεμβρύτου πηγής, αγιαστικής τε και φωτιστικής χάριτος εν χήτει καθίστασθαι και άμοιρον διαμένειν της προσφόρου αρχιερατικής προστασίας και πν(ευματ)ικής κηδεμονίας τε και επισκέψεως, καταλαβούσα την αγιωτάτην αρχιεπισκοπήν Καρπάθου και Κάσου εν στερήσει γνησίου προστάτου και αρχιερέως εναπολειφθείσαν, ως του εν αυτή αρχιερατικώς προϊσταμένου κυρ Παϊσίου θανάτω φυσικώ το ζην εκμετρήσαντος και προς τας αιωνίους σκηνάς εισελάσαντος, ου μετρίαν κατεβάλετο φροντίδα επί τω εξελέσθαι και ευρείν τον αξίως προστησόμενον της αρχιεπισκοπής ταύτης, ίνα μη επί πολύ ούτως ευρί- σκηται. Διό και ψήφων κανονικών γεγενημένων, αδεία και προτροπή ημετέρα, υπό των ενταύθα εν (τή) βασιλευούση παρευρεθέντων ιερωτάτων συναδελφών ημών αρχιερέων και υπερτίμων, του Δέρκων κυρ Διονυσίου, έχοντος και τας γνώμας του Κυζίκου κυρ Γερασίμου, του Νικομηδείας κυρ Νικηφόρου, του Νίκαιας κυρ Ανθίμου, του Χαλκηδόνος κυρ Ιωαννικίου, του Αθηνών κυρ Βαρθολομαίου, του Κρήτης κυρ Γερασίμου, του Σμύρνης κυρ Νεοφύτου και του Διδυμοτείχου κυρ Νεοφύτου· του Προύσης κυρ Μελετίου, έχοντος και τας γνώμας του Μιτυλήνης κυρ Ανθίμου, του Μεσημβρίας κυρ Ανθίμου και του Προικοννήσου κυρ Ανανίου, του Φαναρίου κυρ Θεοκλήτου, προκέκριται και των άλλων προετιμήθη ο οσιώτατος εν ιερομονάχοις κυρ Δανιήλ, ανήρ τίμιος και κόσμιος και θεοσεβής, πραότητι και σεμνότητι διαπρέπων και πολλαίς άλλαις αρεταίς κεκοσμημένος, θεοσεβεία τε συντεθραμμένος και εξ απαλών ονύχων το αγγελικόν ημφιεσμένος σχήμα και διαγωγήν ενδεικνύμενος την πρέπουσαν τω αγγελικώ σχήματι και δυνάμενος π(ατ)ρικαίς νουθεσίαις, ταις από γλώττης παραινέσεσι και τω κατ’ αυτόν εκ των πράξεων υποδείγματι κοσμήσαι την ήδη εμπιστευθείσαν αυτώ θεόθεν αρχιεπισκοπήν και προς νομάς σωτηρίους ποδηγετήσαι το εν αυτή λογικόν του Χ(ριστο)ύ ποίμνιον. Ουτος τοίνυν τή χάριτι και δυνάμει και εξουσία του παναγίου και τελεταρχικού καί πανσθενουργού πν(εύματο)ς αποκατέστη ήδη παρ’ ημών αρχιεπίσκοπος Καρπάθου και Κάσου ο εν αγίω πν(εύματ)ι αγαπητός αδελφός και συλλειτουργός κυρ Δανιήλ απελθείν εις την θεόθεν αυτώ λαχούσαν ταύτην αρχιεπισκοπήν και μετά πάντων των υποκειμένων αυτή χωρίων και ενοριών απασών και ποιμαίνειν κανονικώς το εμπιστευθέν αυτώ λογικόν του Χ(ριστο)ύ ποίμνιον, ποδηγετείν τε και διδάσκειν τον εν αυτή χριστώνυμον λαόν ταις τε από γλώττης π(ατ)ρικαίς νουθεσίαις και ταις από του ιδίου βίου χειραγωγίαις, αγρυπνείν τε υπέρ αυτού και της σωτηρίας αυτού φροντίζειν καταρτίζων αυτόν δια της άνωθεν θείας χειραγωγίας και αντιλήψεως και τα πάντα τοις πάσι γινόμενος κατά το αποστολικόν φάναι λόγιον, ίνα πάντας ή τους πλείονας κερδήση και προσαγάγη Θεώ λαόν περιούσιον, και ευλογείν και αγιάζειν αυτόν και πάντα τα αρχιερατικά εκτελείν μετά της του ιερού συνθρόνου εγκαθιδρύσεως, ως γνήσιος αρχιερεύς αυτής της επαρχίας και αρχιεπίσκοπος κανονικός· αναγνώστας σφραγίζειν εν αυτή και εν πάση τη ενορία ταύτης, υποδιακόνους χειροτονείν και ιεροδιακόνους και εις το του πρεσβυτέρου αξίωμα προβιβάζειν, πν(ευματ)ικούς πατέρας εγκαθιστάν δι' οικείων ενταλμάτων, θείους τε και ιερούς ναούς καθιερούν επί στ(αυ)ροπηγίω τω εαυτού και πάντα τάλλα τα τοις αρχιερεύσιν ανήκοντα διαπράττειν αναντιρρήτως και ανεμποδίστως· δεσπόζειν τε και κυριεύειν απάντων των της αρχιεπισκοπής κτημάτων και αφιερωμάτων κινητών τε και ακινήτων, ωσαύτως και των εν αυτή εκκλησιών, και εξουσιάζειν απάντων κατά τους θείους και ιερούς κανόνας και επιμελείσθαι των προς αύξησιν αυτών και βελτίωσιν οφειλόντων και πάντων των εν αυτή τη επαρχία ευρισκομένων εντιμοτάτων κληρικών, ευλαβεστάτων ιερέων, χρησιμωτάτων αρχόντων και παντός του χριστωνύμου λαού την προσήκουσαν απονέμειν αυτώ τιμήν και ευλάβειαν, φιλοφροσύνην τε και δεξίωσιν, καί μνημονεύειν του κανονικού αυτού ονόματος εν πάσαις ταις ιεραίς τελεταίς, ως νενόμισται, και πείθεσθαι αυτώ και υπείκειν ολοψύχως, εφ’ οις αν αυτοίς επιτάττοι θεαρέστοις εντάλμασι, πειθηνίως τε και αλογοπραγήτως παρέχειν τα ανήκοντα αυτώ εκκλησιαστικά δικαιώματα, τα από τε κανονικών και εμβατικίων των ιερέων, συνοικεσίων, πανη- γύρεων, ζητειών και των λοιπών συνήθων τω τόπω, συντρέχειν τε και βοηθείν αυτώ λόγω και έργω και κατ’ ουδέν αντιφέρεσθαι ατάκτως· η γαρ προς αυτόν τιμή και ευλάβεια προς την ημών ανάγεται μετριότητα και δι’ αυτής εις Θ(εό)ν, ου τόπον έσχηκεν ο αρχιερεύς επί γης. Ος δ’ αν ευρεθή παρά ταύτα ποιών και κατά τι αυτώ εναντιούμενος, ο τοιούτος της τε παρά Θεού οργής και αγανακτήσεως πειραθήσεται και παρά της ημών μετριότητος βαρυτάτοις επιτιμίοις καθυποβληθήσετ(αι), ως αλαζών και ανυπότακτος και καταφρονητής της εκκλησίας. Επί τούτοις γάρ άπασιν απολέλυται τη αυτού Ιερότητι και η παρούσα πράξις εις μόνιμον και διηνεκή την ασφάλειαν, έτ(ει) ,αψξδ εν μηνί Νοεμβρίω, ινδικτιώνος ιβας.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Σιναϊτικαί έρευναι, Θεμιστοκλή Π. Βολίδου, εκδόσεις ΕΣΤΙΑ 1937, σελ. 211-223
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ Μ.Γ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ ΝΟΥΑΡΟΥ, ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ 1998, ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ "ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑ" ΟΘΟΥΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ. σελ. 417, 426-431, 435-438
Οι ορθόδοξοι Ιεράρχες της Καρπάθου
Μπεράτι του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή για την Κάρπαθο.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΔΙΑΚΟΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΖΕΡΒΟΥΔΑΚΗΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου